Dodenherdenking en Stille Tocht

4 MEI: DORPSKERK - 19:00 UUR

De herdenkingsdienst begint om 19.00 uur. Het koor Vox Vivenda verleent medewerking. De verzamelplaats voor de Stille Tocht zal zijn voor de Dorpskerk aan de Kerkstraat om 19.40 uur.

Het Nationaal Comité 4 en 5 mei heeft een overkoepelend meerjarenthema: 'Vrijheid geef je door'. In 2017 ligt het accent op 'De kracht van het persoonlijke verhaal'.

De musical Soldaat van Oranje, losjes gebaseerd op het levensverhaal van Engelandvaarder Erik Hazelhoff Roelfzema, staat al langer op de planken dan de oorlog in Nederland duurde. Het dagboek van Anne Frank is nog steeds een van de meest gelezen boeken ter wereld. Dat geldt, in Nederland althans, evenzeer voor de verhalen over de fictieve hoofdpersonen uit Oorlogswinter van Jan Terlouw en Oeroeg van Hella Haasse.

Het is geen wonder dat deze persoonlijke verhalen over de Tweede Wereldoorlog en de dekolonisatie van Nederlands-Indië zo populair zijn. Ze ontroeren omdat ze de essentie van het leven heel nabij brengen. Ze gaan over moed en opoffering. Maar ook over de duistere kanten van de mens. Over de dood uiteraard en over diep gevoelde ellende, pijn, angst, onmacht en vernedering. Over verraad, leugens en lafheid.
En over de geknakte levens van militairen van 19, 20, 21 lentes jong. Die nooit ouder zijn geworden. Die nooit de kans kregen hun eigen baby te bewonderen of hun ouders te begraven. En over de miljoenen die zijn vermoord en niet eens een graf hebben.

Persoonlijke verhalen over de oorlog, elke oorlog, zijn nooit zomaar verhalen, ze staan niet op zichzelf. Er hangt de schaduw overheen van de wereldgeschiedenis. Een seconde verder en je verkeert in het nog steeds onvoorstelbare verhaal van de massamoord. Of in het verhaal over de oorlog in Nederlands-Indië. Of in een overzeese strijd in de tegenwoordige tijd, om vrouwen en meisjes te behoeden voor verkrachting, mannen voor onthoofding. Het grotere verhaal van geopolitiek en genocide.

Deze verhalen moeten worden verteld, ook zeventig jaar na dato. Steeds vaker zijn de boeken die over de Tweede Wereldoorlog verschijnen, biografieƫn, familieverhalen en memoires.

Die sterke drang om het persoonlijke verhaal te vertellen, is begrijpelijk. Oorlogen definiëren het bestaan van individuen en families, maar ook van naties. In zijn beroemde rede Wat is een natie? stelt de Franse historicus en filosoof Ernest Renan (1823-1892) dat een natie weinig met ras, taal of religie te maken heeft. Samen kunnen terugkijken op een gedeeld verleden en bereid zijn ook samen in de toekomst te leven, is volgens hem van veel groter belang.

Volgens Renan gaat het bij een natie om solidariteit. 'Zij veronderstelt een verleden, maar openbaart zich in het heden in de concrete bereidheid, de duidelijk verwoorde wens, om het leven gezamenlijk voort te zetten.'

Deze stelling van Renan is mooi verwoord in de autobiografie van Golda Meir, Mijn leven. Daarin vertelt de voormalige premier van Israël hoe vlak na de oorlog, ondanks een Britse blokkade, op de stranden bij Tel Aviv de schepen arriveerden met de overlevenden uit de kampen. En hoe jongens en meisjes die in het nieuwe land waren geboren, de wilde zee inliepen 'en hun leven riskeerden'. Meir: 'Ze waadden door de golven om de boten te bereiken en droegen de Joden op hun schouders aan wal. En uit de mond van de Joden die werden gedragen, heb ik gehoord hoe ze voor het eerst huilden; na alles wat ze zeven jaar lang in Europa hadden doorstaan.'

De opdracht van Renan om bereid te zijn met alle inwoners het leven samen voort te zetten, geldt ook voor Nederland. Anders wordt het niks met deze natie.

Het steeds weer vertellen van verhalen over de oorlog, welke oorlog dan ook, helpt daarbij. In elke stad, elk dorp, elke gemeente is dit mogelijk. Door elk jaar op 4 mei en op de andere geëigende data de persoonlijke oorlogsverhalen van inwoners te vertellen. Daarbij kunnen de sociale media worden ingezet. Die stimuleren mensen immers om zelf verhalen uit de familie op te sporen, vast te leggen en door te vertellen.

Ook krampachtig zwijgen is een verhaal. Niet kunnen praten over de vermoorde familie, een nimmer teruggekeerde geliefde. Of uit schaamte. Of vanwege een muur van onbegrip bij familie of vrienden die het allemaal niet hebben meegemaakt, voor wie 'vredesmissie' alleen een woord is in het televisienieuws.

Wat dit betreft moet de beroemde dichtregel van Leo Vroman 'Kom vanavond met verhalen' niet alleen als hartekreet worden gezien, maar ook als opdracht. Zonder gedeelde geschiedenis geen gedeelde toekomst. We moeten de verhalen blijven vertellen, blijven delen. Tot alle getallen weer zijn veranderd in namen. Dat is de waarde van gedenken.

Ook in 2017 zal, naast de Gemeentevertegenwoordiging, Veteranen en Bestuur Oranjevereniging, een krans worden gelegd door kinderen van de Wheemschool, de Hoeksteen en de Van de Berghschool. Na afloop van de dodenherdenking is er gelegenheid tot het drinken van een kopje koffie/thee in 't Kerkheem. Graag tot ziens op 4 mei in de Dorpskerk.

Namens de Oranjevereniging en de gezamenlijke kerken van Voorthuizen, H.A. Klein Obbink, tel. 47 01 32